على زمانى قمشه اى

143

هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )

ديد . ونيز شكست نور سبب چشمك زدن ستارگان مىشود . چگالى هوا در سطوح مختلف بر اثر بادهاى موجود در آن سطوح ، به سرعت تغيير مىكند . از اينرو وزن مخصوص جوّ در طبقهء پايين آن 001 / 0 گرم در متر مكعب است ولذا اشعهء آمده از فضاى تقريبا خلاء بين ستاره‌اى ، در آن شكست يافته ويا خم مىشود . نحوهء خم شدن امتداد اشعهء به صورتي است كه أشعة به طرف امتداد عمود بر سطح طبقات جوّ نزديكتر مىشود ، مانند امتداد ؟ در شكل زير كه زاويه تابش بزرگتر از زاويه شكست است . عمل شكست نور در جوّ زمين همانند شكست آن در يك عدسى ويا يك منشور است . بر اين أساس همهء اجرام سماوي بجز آنهايى كه در سمت الرأس واقع شده ونورشان عمود بر اتمسفر مىآيد ، در آسمان در محلى بالاتر از محل واقعي خود به نظر مىرسند . بنابراين ارتفاع مشاهده شده ( ظاهري ) ستارگان وساير اجرام سماوي را مىبايست براي شكست نور در اتمسفر تصحيح كرد . تصحيح براي شكست نور مىبايست هميشه از ارتفاع ظاهري كسر گردد ، واندازهء آن به تحقيق از صفر درجه ( سمت الرأس ) تا 35 دقيقه - براي ستاره واقع در أفق ، تغيير مىكند ، مثلا خورشيد كه داراى قطر زاويه‌اى در حدود 30 دقيقه ويا نيم درجه است در طلوع وغروب به اندازه قطر آن بالاتر ديده مىشود ، ولذا طول روز در مقايسه با حالتي كه زمين اتمسفرى نداشته باشد ، چند دقيقه‌اى بيشتر است . ( نگ شكل 46 ) شايان ذكر است كه دانشمندان ، حداكثر شكست نور را - كه در أفق رخ مىدهد - متفاوت يافته‌اند از اينرو :